20 Sep 2020
Có một dạo mình đi vẽ, đến một vùng xa đường quốc lộ, chỗ đó gồm cả người Thái và người Kinh cùng ở.
Tại đây, mình gặp một gã giáo viên mặt trắng dáng thư sinh, vốn dạy học ở miền xuôi; phải lên trên này dạy hai năm do bị kỷ luật. Tuy là thầy giáo văn, nhưng gã rất ghét nói đến văn chương mà chỉ thích uống rượu và tán chuyện nhắng nhố.
Trông bộ dạng gã như kẻ lánh đời. Mình chợt liên tưởng tới ẩn sĩ Xiến Tóc trong cuốn Dế mèn phiêu lưu ký. Nên dùng tên đấy để gọi luôn cho tiện.
Xiến Tóc có kể mình nghe vài chuyện ở ngôi trường gã dạy. Dẫu gã đã cam đoan là người thật việc thật, nhưng độ tin cậy đến đâu thì mình không dám đảm bảo. Ghi ra đây chỉ cốt cho vui.
1.
Có một giáo viên nam cùng trường Xiến Tóc bụng bị chướng lên, đau vật vã. Tiền sử anh này đã mổ ruột thừa. Thỉnh thoảng lại đau như thế.
Mình từng phải mổ ruột thừa. Nghe tả vậy, nên đoán, có lẽ chàng giáo viên nọ bị dính ruột. Cái kiểu đau này rất khiếp, người oằn oại, chỉ khi nào thoát khí được ở hậu môn, tức là ruột thông, thì mới khỏi. Trường hợp quá nặng có thể phải mổ.
Vùng đấy xa quốc lộ, tới được trạm y tế không đơn giản. Mà dẫu tới được, thì trạm cũng chỉ là nơi trung chuyển, chứ khả năng điều trị rất hạn chế.
Ở bản Thái có bà lang bị mù, toàn cắt thuốc lấy trên rừng, thuộc loại mát tay. Mấy giáo viên ở trường bàn nhau đưa thử qua đó.
Bà lang mù nghe có người đau bụng, mới bảo mấy giáo viên đi cùng xuống bếp đun nước. Sau đó kêu bệnh nhân tụt quần. Nghe vậy, mọi người hơi ngạc nhiên, nhưng vẫn tăm tắp làm theo.
Nước sôi. Bà lang lần lần tay vào háng anh chàng giáo viên. Đột nhiên bà hú lên thất thanh:
“Chết chửa! Đẻ ngược! Đứa bé lòi cái chân mềm èo đây á!”
Mọi người đi cùng bò ra cười. Chàng giáo viên đang đau cũng lộn từ phản xuống đất vì cười. Bụng chợt sôi, đánh rắm um ủm…
Cũng may, nhờ phát rắm ấy mà ruột thông, khỏi.
2.
Có lần Xiến Tóc ra suối, gặp một đồng nghiệp nữ trẻ. Cô giáo này là người Kinh, bình thường ăn mặc như người dưới xuôi; riêng hôm ấy cô lại vận váy của người Thái, cô nói với Xiến Tóc:
“Trời nóng, em mặc thế này ra suối cho nó mát.”
Mình nghe chuyện, thấy nhạt thế.
Ngừng một lúc, rồi Xiến Tóc thủng thẳng nói tiếp: “Tiếng Việt đa nghĩa lắm. Như cô ấy bảo: ‘Trời nóng, em mặc thế này ra suối cho nó mát.’ Vậy không biết từ ‘nó’ ở đây phải hiểu là cái gì?”